Bartsch to Müller, 3 January 1631
Jacob Bartsch, “Bartsch to Müller, 3 January 1631,” Nova Kepleriana 4, January 3, 1631, 99–100, transcribed in Plain Old Text, https://sources.vjbe.net/stable/dgpk8.
Nova Kepleriana 4 3 Jan, 1631, p. 99–100 Summary
Part of Die Keplerbriefe auf der Nationalbibliothek und auf der Sternwarte in Paris
Bartsch laments Kepler's death at Regensburg, 'the sun of all astronomers', and tells of a fruitless fortnight at Gitschin trying to get Wallenstein to pay Kepler's salary and keep the press going.
Source: Jacob Bartsch's letter to Philipp Müller written at Sagan on 3 January 1631, after the news of Kepler's death at Regensburg, and after a fruitless journey to Wallenstein at Gitschin to secure support for Kepler's widow and children and the press. The original is in the Bibliothèque de l'Observatoire, Paris (B, 1, 9; 89, 10. F. 7). Printed in extracts in Nova Kepleriana 4, ed. Walther von Dyck and Max Caspar, Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Math.-naturw. Abteilung 31, no. 1 (Munich, 1927), 99–100.
Transcribed from: the page images of the 1927 printing.
Only the Latin is given; the editors’ German summary and notes are left out. The 1927 edition prints only extracts. Each paragraph below is one of its extracts, and the omission marks (…) are the editors’. Spaced type, which the editors used for emphasis, is given in italics.
Sal. plur. et off. cum felicissimo hujus anni auspicio.
Si quid unquam in vita mea, meae vitae, meorum studiorum, meorum gaudiorum animam afflixit, Vir optime, Fautor maxime, certe id ipsum est, quod proximis suis binis ad me scripsit Exc. T. hisque meis etiam atro lapillo signandis repetere cogor! imo sine tristissimis oculorum animique lacrimis vix memorare nedum scribere possum! Siquidem tamen et Deus ita voluit, nec vota nostra mutant facta, ita est, proh dolor! in itinere; pro dolor! in turbatissimo rerum suarum statu! proh dolor! Tuus, meus, Noster, Astronomorum omnium Sol occidit, tenebrasque curarum, luctuum, perturbationum suis reliquit. Ah Kepplerus praeter omnem spem ita Sagano exiit, ut diem extremum citius quam reditum ipsius hic mecum exspectavit vidua, liberi, amici! Ah Kepplerus (sed quantus!) obiit, caelumque Beatorum speculaturus, in somnio suo Astronomico, placide beateque obdormivit. O beatam animam! O felices manes! O aeternam famam Keppleri! At infelices viduam, liberos, generum, Astrophilos, quos auxilio necessario, consilio grato, scriptis utilibus orbatos reliquit tam cito, tam improviso. Sed ne querelis meis tuas curas cumulem, vel magis divinae providentiae obloquar, carum filum abrumpo et quo in statu sint jam res nostrae breviter significo.
Cum ante mensem tristissimum istud nuncium Ratispona nobis afferret tabellarius inde missus, in quantas perturbationes animi anxietatesque tam improvisus mariti, patris, soceri obitus omnes nos deturbavit, facile conjici potest. Per eundem tabellarium jam ad varios Ratisponam, Lincium, Viennam rescriptum et hisce nundinis responsorias cum relictis rebus chartaceis expectamus. Cum eodem etiam Lipsiam scripsissem, si transiisset. Quod si in Exc. T. aedibus apud vos quicquam deponetur et portorium aliquod petetur, solvas quaeso et per fratrem nobis tramittas.
Paucis post diebus cum occasio commoda Gitschinum eundi sese offerret, eam negligere nec potui nec debui: ut principis voluntate percepta, quid hoc statu viduae cum liberis expectandum, quid mihi in ipsius typographia faciendum sciremus. Gitschini autem praeter omnem opinionem ultra 14 dies commorari opus fuit, nec tamen ad votum quicquam peregi. Sumtus enim typographicos in posterum abnuit; restantem salarii annui pecuniam a camera recipere non potui; quid dicam? mortuo Kepplero statim etiam mortua videntur reliqua. Gratiam tamen a Principe aliquam adhuc speramus.
Circa ferias natalitias igitur Laubam redii, ubi binas tuas et Eggenbrechti litteras meum reditum expectantes offendi, exque iis novo moerore cognovi, circa idem tempus fere, nuncium istud lugubre ad vos delatum. Et hinc Excell. T. causam impedimenti cognoscet, cur ad neutras debito tempore responderim; jamque ignosces et hoc, quod ad easdem nihil respondeo. Saganum enim redire properans, in isto sive luctu sive turbamento eas ibi inconsulto reliqui, nec inter scribendum jam, et ut plaerumque fieri solet properandum, fideliter omnium contentorum recordari hic potui. Faciam tamen, ut receptis istis singula compensem. Interim errorem hunc animi distractionibus imputes.
Me quod attinet, labores, numerosque meos non parum inde turbatos doleo; et nisi iam inceptum esset Manuale meum Tabularum Logarithmicarum, ne sumtus frustra impendissem, omnino iam relinquerem multas ob causas privatas, et in aliam commodioris temporis occasionem differem. …
Quicquid alias a Dn. Socero coram Exc. T. audivit, quod usui esse possit mihi, non celabit. Epicedion aliquod in epistolae aut oratiunculae funebris forma, in ipsius memoriam, hic exscribendum ab Excell. T. obnixe rogo. Excell. T. consilium et auxilium in aliis posthac imploratum non deneget quaeso. Eam jam divinae protectioni, meque cum studiis meis favori pristino commendo.
Dabam Sagani, inter curas, animo lugens, calamo properans.
1631, 3. Januarii.
Excell. T. Clariss.
aeternum devotus
Jac. Bartsch. D.