Bartsch’s Open Letter to Kepler, 1628

Ad illustrem Alsatiae Studiorum Universitatem Academicam Straßburgum.

Salutem et Incolumitatem omnimodam ab Astrorum, Coelorumque Conditore, Motore, Conservatore Deo ter maximo ter optimo.

Annus fere jam agitur, viri Domini, quo ex media Germania nostra prodiit tamdiu desideratum Tabularum Rudolphi Astronomicarum opus; opus sane, si quod aliud, cedro perdignum, et auro contra charum; sive primorum ejus promotorum, puta, Divi Rom. Imp Rudolphi II. a quo nuncupatae, tum Friderici II. Dani, cujus subsidiis inceptae sunt, Caesareas ac Regias impensas, et in hac arte delitias; sive diuturnos et infinitos multorum labores, sumtusque, mechanicos pariter ac librarios, praecipue primi authoris, generosissimi Danorum, Tychonis Brahe per XXXVIII. annos observationum vigilias, et diligentiam inaestimabilem; sive novas in eo inventiones, et computationum ad XXVI. annos protractam cum foenore perfectionem, puta Germanorum Clarissimi Dn. Joh. Kepleri, III. ordine Impp. Mathematici, hypotheses causarum physicarum novas, et absolutam calculi jam perennis editionem; sive aliorum nostri temporis litterati Astronomorum desiderium et suffragium eximium; sive tandem, quae res est ipsa, consummatam artis sideralis, ubique ruinam minantis, restitutionem, motuumque coelestium erroneorum instaurationem perfectam, pene dixerim ultimam, aequa lance perpendat aequus harum rerum supra nos positarum aestimator.

Quibus utique et ego permotus rationum illecebris, pluribus abhinc annis, quibus Astronomica Medicis admixta tracto, veteris erronei calculi taedio, easdem Tabulas avide semper exspectavi; et ex eo tempore, quo ab Autore ipso donatas accepi, pro tenuitate mea tentavi, non tantum novarum hypothesium physicarum rationem in ipsis Planetarum motibus addiscere, sed novum etiam calculi Logarithmici compendiosioris modum exercere: Unde factum, ut per proximum hoc semestre (quo Mars publicum patriae statum militibus, privatum Saturnus Parentis obitu, non parum perturbavit) relictis ad tempus aliis, nova coelestium speculatione animum recrearem, oculosque supernis intentos ordinibus, a terrenis turbis subinde abducerem. Quo in negotio satis negotioso, his magis magisque implicitus, illis sensim sensimque extricatus, tentatum unum atque alterum ex voto feliciter cessit, ita ut praeter meam (mehercule) intentionem primam, primum forte ex Rudolphinis editis editum foetum rudem chartis exciperem; quem postea lambendo vividiorem factum, cur in publicum emittere, cur hac nova forma vestitum videri voluerim, sequens Praefatio duplex, fusius clariusque dicet.

Eum sane Uraniburgum, metaphorico, modeste tamen intelligendo vocabulo, nominare placuit: quippe ut ex Uraniburgo, Astronomiae sede Tychonica, quam maximo apparatu in insula freti Sundici Huenna hos ad usus construxit Braheus, coelestium motuum observationes, exque his Tabularum Rudolphinarum fundamenta desumta sunt: ita ex hoc Astro-poecilo-pyrgio Kepleriano, sive Ephemeride Tychonico-Kepleriana, siderum ibi observatorum loca, certo tempori assignata, tanquam e coelo, praevidere, eorumque configurationes praedicere potest etiam minus exercitatus in hoc studiorum genere. Eundem vero Straßburgicum cognominare libuit, quod Meridiano vestro quoad Aspectuum tempora praecipue superstructum istud Uraniburgum, ex Tychonis et Kepleri (ut dixi) fundamentis exstructum, sub vestro nomine, cum Artis hujus cultoribus sine ostentatione ulla communicatur. …

[…]

Ad Excellentiss. Mathemat. Caes. Clar. Virum Dn. Johannem Keplerum, etc. Praeceptoris instar venerandum.

Quod ego saepe doleo, Vir praeclarissime, Fautor observande, mirari te saepius suspicor; non tam quod ante annum fere, vicinorum locorum conjunctio, coram colloquendi occasionem denegabat, quam quod per annum jam dissitorum longius incognita absentia, literarum etiam colloquium prorsus sustulit. Ut tamen hoc brevi compensatum iri credo, ita illud Ulmae ante triennium mihi obtigisse gaudeo. Quippe tunc temporis Italiae Patavium petituro, in transitu pauca quidem, sed grata tecum loqui concedebatur; ante annum vero reducem me Augusta Vindelicorum, ut nosti, Uranographiae Christianae Schillerianae posthumae perficiendae propositum, Te Ulmae Svevorum vicinae Tychonici Tabularum Rudolphinarum operis impressio tenuit occupatum; donec finitis eodem tempore amborum operis, tuus Francofurtum versus, meus in patriam improvisus abitus, omnem hactenus sive literis, sive coram de rebus Astronomicis colloquendi occasionem intercepit. Licet enim ex eo tempore, bis Pragam, semel Ulmam, hinc literas ad Te pertinentes misi, aliasque inquirendi passim occasiones non neglexi: Praga tamen alterae absentiae, alterae discessus tui nunciae redierunt ad manus meas, Ulma nihil; nec, ubi locorum degeres, antea rescivi, quam superioribus diebus, Excellentissimus Lipsensium Prof. Mathematicus, Dn. Licent. Philip. Müllerus, Praeceptor meus nunquam satis honorandus, certior hac de re factus me monuit, Uraniae tuae gratias Silesiam nostram posthac inhabitaturas et illustraturas esse. Qua de re Tibi gratulor, mihi gaudeo, utrique simul optima quaeque apprecatus: Interim si fortassis hoc, quicquid est, laboris mei, tuum nomen praeferentis, prius ad manus venerit, quam epistolium meum; scias, non tam praemissum esse, ut de me, meoque statu, quam ut de hujus mei laboris et instituti ratione tibi constaret.

Quod igitur primo Ephemeridis hujus et supputandae ansam, et edendae causam spectat, ut hoc praemittam, olim (si recte memini) Ulmam inter alia aut scripsi, aut scribere volui, me praeter alia usibus practicis apprime accomodanda opuscula Astronomica, meditari insuper, jamque tentatis variis adornare, Planetarum non Theorias speculabiles, a Peurbachio, Maestlino, aliis aqueSic. Perhaps for aliisque a. Te ipso fusius et clarius explicatas; sed eorundem Sphaeras (ut ita dicam) Practicas, in quibus (sive secundorum mobilium directoriis, sive sphaericis secundorum motuum organis, sive Organicis Planetarum Aequatoriis, sive convenientiori nomine alio aliquando insigniendis) affectiones Planetarum propriae, sive proprii secundorum mobilium motus oculariter demonstrari, et mechanice licet ruditer, coelo tamen in gradibus convenienter, juxta hypotheses Astronomicas doceri queant: non minus ac in vulgaribus sphaeris globisve, affectiones siderum communes, ratione primi (quodcunque illud sit) mobilis eis competentes vulgo demonstrari, et oculis etiam illiteratorum exponi possunt. Quemadmodum enim certe expertusque scio, plures etiam primi et quotidie oculos incurrentis coelorum motus curam aut neglecturos, aut non intellecturos, nisi per sphaerae armillas aut Globi circulos sphaericos motumque oculariter doceri et ceu manuduci possent: sic contra plures etiam majori studio contemplaturos credo, secundorum mobilium motus, minus quidem observabiles, et certe magis delectabiles, et primi Motoris sapientiam testantes mirabilem, si eodem modo demonstrarentur ὀφθαλμοφανῶς et ad oculum: si (inquam) non per numeros tantum vel schemata, nullam motus variationem, nisi pluries refingantur, exhibentia; sed per organa etiam sphaerica (tam secundum veteres Ptolemaei et vulgares eccentricorum, epicyclorum, aequantium, etc. quam juxta novas Tychonis homocentrepicyclorum, aut tuas, quoad ejus fieri potest, causarum physicarum hypotheses) oculis minus exercitatorum in hac arte subjicerentur planetarum singulorum tum motus medii longitudinis, apogaei vel aphelii et eccentrici horumque lineae ac aequationes, puta eccentricae, coaequatae seu epicyclicae, orbisque prosthaphaereses dictae; tum vera longitudo et latitudo cum nodis; tum denique mire apparentes stationum, regressionum, directionum, motusque modo celerioris, modo tardioris phantasiae, et qui in systemate motuum Tychonico inprimis admiratione dignus est, Planetarum reliquorum Solem medium, ducis instar aut choragi, certis et conjunctionum et oppositionum terminis, semper centri, loco respicientium ordo constantissimus et pulcherrimus.

Quibus ita praemissis, ad hoc sane institutum meum, ut supra laudati Dn. L. Mülleri meditationes publice nuper propositas, tanquam eo collimantes; ita et praeter tuam Astronomiae Copernicanae Epitomen, Tabulas Tychonis Rudolphinas adjumenti multum suppeditare non diffiteor. Licet enim easdem, ut dudum expetitas, ita tunc ex prelo adhuc calentes, et licet praeter meritum meum, non tamen ingrato dono missas Augustam, magno quidem gaudio pellustravi obiter; quod tamen digne ad petitum tuum neque pellegere singula, neque ad quaesita respondere potui, utriusque improvisus ut ab initio attigi, et tuus Francofurtum, meus Lipsiam propter comites ad nundinas discessus, impediit. Ubi postmodum eas saepius laudato Dn. Müllero, nondum visas aut illuc allatas, et proin tanto majore gaudio exceptas, reliqui ad tempus, siquidem primis statim diebus apud parentes, per octennium non visos, calculum tentari diffidebam, quem tamen post etiam, receptis sub anni hujus initium Tabulis, inopinatus, tristisque parentis unice dilecti obitus non mediocriter suspendit.

Ante hoc autem semestre, aut quod excurrit, animum cum Tabulis resumens, partim novarum tuarum et physicarum hypothesium percipiendarum, partim novi et Logarithmici calculi exercendi cupidus (neglecto etiam Martis patriam turbantis insano strepitu) cepi labore multo conquirere, et ad certos aliquot hujus currentis, et sequentis 1629 anni mensium dies, juxta Tabularum praecepta, supputare, planetarum quinque maxime nunc aberrantium tum medios motus longitudinis, aphelii et nodi; tum anomalias medias, excentricas et coaequatas; tum ad cognomines, orbisque annui aequationes, ipsa loca vera in longum et latum: At in Luna difficiles calculi prolixioris spinas, duplices nempe hypotheses, easque nonnihil differentes, in variationis praeciqueSic. Read praecipue. negotio, cum viderem, cumque insuper utriusque calculi differentiam, qualis et quanta ubique sit, in aliquot periodorum diebus singulis periclitarer, factum, ut plus quam dimidius annus, singula seorsim inquirenti, efflueret.

Quibus ita peractis, cum hac de re certiorem faciendi te occasio nulla suppeteret, ignaro in hoc regionum angulo, ubi degeres terrarum: tandem ecce! Vix a bimestri, dum superatis plerisque difficultatibus, magis magisque sub manibus calculus succedit, constituo reliqua ad integrandam Ephemerin adjicere, eamque bibliopolae alicujus sumtibus edendam dare, ut si citius alias nullas, saltem hasce praefatorias publicas ad Te defferrem quamprimum, quas etiam propterea fusius hic explicare non dubitavi. Quemadmodum vero alias ante annum, opellam meam exiguam, promtam, lubens meritoque obtuli: ita nunc certo persuasum habeas, velim, me hujus anni Ephemerin usibus meis privatis primo supputatam ita offere publicis, ut interim tuas luculentiores et digniores nullatenus vel impeditas, vel turbatas, sed multo magis (quod hoc publico testimonio liquido confirmo) pro tenuitate mea, quantum videlicet e re tua, meaque fuerit, adjutas velim: imo magis hanc edi debuisse, ut et tibi de meo qualicunque labore promto, et aliis astrorum peritis de tuo calculo Lunari et Tychonico nunquam in tuis antea conjunctim expresso, constaret. Accedunt editionis aliae privatae causae, quas cum aliquando coram (siquidem nos Deus incolumes in Silesia brevi conjunxerit) expositurus sim melius, nunc omitto, et de reliquis reliqua praemoneo. …

[…]

Haec sunt, quae ad Te, Tychonem alterum, de praesenti meo et statu et instituto. in omnem eventum praefari placuit, plura brevi (spero) vel literis vel coram de his et aliis collocuturo. Interim haec aequo et benevolo animo legas, si vacat, studia mea quantulaunque foveas, et ut antea, ita posthac favere pergas, qui plurimum et salvere et valere Te jubet

Jac. Bartschio Authori.